07:39 ICT Thứ tư, 17/07/2019
Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn !

Tin mới

Trang chủ » Tin Tức » Kiểm sát viên viết

Sơn Trà: Cần có hướng dẫn để áp dụng thống nhất pháp luật đối với tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” theo Điều 201 BLHS

Thứ ba - 02/07/2019 14:32
Trong thời gian qua, hành vi cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự xảy ra khá phổ biến, các đối tượng cho vay lãi nặng thường hoạt động dưới mác là công ty tư vấn tài chính (không đăng ký kinh doanh) để phát tờ rơi, dán giấy quảng cáo với nội dung cho vay nhanh, gọn, thủ tục đơn giản, không cần thế chấp tại các điểm công cộng, đông người qua lại với mức lãi suất cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây nguy hiểm cho xã hội và là nguyên nhân có thể làm gia tăng các loại tội phạm khác.

Vì vậy, việc nghiêm khắc xử lý hình sự đối với tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” là việc hết sức cần thiết nhằm ổn định tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa phương.

Tuy nhiên, qua thực tiễn áp dụng Điều 201 BLHS để xử lý về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” và nghiên cứu một số bản án đã xét xử về tội này trong thời gian qua vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc và việc áp dụng chưa thống nhất cần có sự hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền. Cụ thể:

Theo Điều 201 BLHS thì tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” có cấu thành cơ bản như sau: “1. Người nào trong giao dịch dân sự mà cho vay với lãi suất gấp 05 lần trở lên của mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật dân sự, thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.”

Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về mức lãi suất cho vay giữa các bên như sau:

“1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/ năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.”

Như vậy, theo các quy định trên của Bộ luật hình sự và Bộ luật dân sự thì để cấu thành tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” thì một người cho người khác vay phải thỏa mãn 02 điều kiện sau:

- Thứ nhất: Cho vay với lãi suất gấp 05 lần trở lên của mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật dân sự, tức là mức lãi suất cho vay vượt quá 100%/năm của khoản vay.

- Thứ hai: Việc cho vay này phải thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên.

Trong phạm vi bài viết này, tôi không đề cập đến tình tiết cấu thành là “đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm”

Đối với điều kiện thứ nhất thì Điều 201 BLHS quy định rõ ràng, dễ hiểu nên không đề cập đến. Riêng đối với điều kiện thứ hai theo quy định tại Điều 201 BLHS là thu lợi bất chính hiện nay còn nhiều quan điểm khác nhau và chưa được áp dụng thống nhất.

Quan điểm thứ nhất: Cho rằng số tiền thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên được xác định trên cơ sở thu lợi từ tất cả của các hợp đồng cho vay cộng lại, sau khi đã khấu trừ số tiền lãi suất 20% đã được bảo vệ theo quy định của Bộ luật dân sự.

Ví dụ: Nguyễn Văn A cho Nguyễn Văn B vay số tiền 20.000.000 đồng, thời hạn vay là 40 ngày, mức lãi suất phải trả cho khoản vay là 4.000.000 đồng, tương đương lãi suất 182,5%/năm. Nguyễn Văn B đã trả đầy đủ tiền gốc và lãi với tổng số tiền  24.000.000 đồng. Như vậy, số tiền lãi được phép thu theo quy định của BLDS là: 438.352 đồng. Số tiền thu lợi bất chính được xác định là: 3.561.648 đồng. Và khi Nguyễn Văn A cho vay 09 lần như trên sẽ đủ yếu tố cấu thành tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”.

Quan điểm thứ hai: Cho rằng số tiền thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên được xác định trên cơ sở thu lợi từ tất cả của các hợp đồng cho vay cộng lại, sau khi đã khấu trừ số tiền lãi suất 100%  theo quy định của Bộ luật hình sự (lãi suất gấp 05 lần trở lên của mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật dân sự).

Ví dụ: Cũng với ví dụ trên, số tiền lãi suất thu khi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm là: 438.352 đồng x 5 lần = 2.191.760 đồng. Như vậy, số tiền thu lợi bất chính theo quan điểm này được xác định là: 1.808.240 đồng. Và khi Nguyễn Văn A cho vay 17 lần như trên sẽ đủ yếu tố cấu thành tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”.

Quan điểm thứ ba: Cho rằng số tiền thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên được xác định trên cơ sở thu lợi của từng hợp đồng cho vay, không được tính trên tổng các hợp đồng cho vay, sau khi đã khấu trừ số tiền lãi suất 20% đã được bảo vệ theo quy định của Bộ luật dân sự hoặc mức lãi suất 100% theo quy định của Bộ luật hình sự. Và với quan điểm này thì hành vi cho vay của Nguyễn Văn A theo ví dụ trên sẽ không cấu thành tội “Cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự” mặc dù Nguyễn Văn A đã 100 lần cho 100 người vay với nội dung tương tự như trên. Hành vi của Nguyễn Văn A chỉ cấu thành tội phạm theo quan điểm này khi và chỉ khi Nguyễn Văn A có 01 lần cho vay với mức lãi suất cao gấp 5 lần theo quy định và thu lợi bất chính với số tiền là từ 30.000.000 đồng trở lên.

Bên cạnh đó, qua nghiên cứu một số bản án về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” đã có hiệu lực pháp luật được đăng trên Trang thông tin điện tử công bố bản án, quyết định của Tòa án của Tòa án nhân dân Tối cao nhận thấy tại các bản án này có sự áp dụng chưa thống nhất đối với khoản tiền gốc đã bỏ ra để cho vay. Đơn cử như sau:

Tại Bản án số: 81/2018/HS-ST ngày 29.11.2018 của TAND huyện PG, tỉnh BD xác định toàn bộ số tiền gốc cho vay là tiền sử dụng vào việc phạm tội nên đã áp dụng Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự để tịch thu sung vào ngân sách nhà nước.

Tại Bản án số: 15/2019/HS-ST ngày 14.3.2019 của TAND Thị xã TH, tỉnh NA xác định  toàn bộ số tiền gốc cho vay là các giao dịch dân sự hợp pháp do các bên tự định đoạt theo quy định của Bộ luật Dân sự nên không đề cập xem xét.

Với những khó khăn, vướng mắc và việc áp dụng chưa thống thống nhất như đã phân tích trên, đồng thời để đáp ứng yêu cầu thực tiễn đấu tranh phòng chống các hành vi cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự xảy ra ngày còn phổ biến trong xã hội, đề nghị các cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương có văn bản hướng dẫn thống nhất đối với tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” theo quy định tại Điều 201 Bộ luật Hình sự.

Tác giả bài viết: Thái Hồng Sơn – VKSND quận Sơn Trà

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: cho vay, lãi nặng

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Đăng nhập tin nội bộ

Website liên kết

Tạp chí kiểm sát
Truyền hình kiểm sát
Hộp thư điện tử
Viện kiểm sát tối cao
VKS Quảng Nam
Quản lý án dân sự
Đại học kiểm sát
Phần mềm quản lý án hình sự
báo bảo vệ pháp luật
thư viện pháp luật

Số truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 26

Thành viên online : 2

Khách viếng thăm : 24


Hôm nayHôm nay : 1342

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 51266

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 12776645

Bình yên trên vùng đất mới