menu_WAR_vienkiemsatportlet_INSTANCE_hKWBd2nFDgz3
Hướng dẫn giải quyết các vụ án về tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự quy định tại điều 201 bộ luật hình sự
Đăng ngày 09-10-2019 09:32

Tội phạm về “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” quy định tại Điều 201 Bộ luật hình sự (BLHS) trên địa bàn thành phố thời gian qua là không nhiều, trong đó quận, huyện thụ lý giải quyết nhiều là Sơn Trà, Liên Chiểu,… Thực tiễn giải quyết các vụ án về tội danh này vẫn còn nhiều vướng mắc, trong đó tập trung chủ yếu vào một số nội dung như: cách tính khoản tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự, việc xử lý đối với khoản tiền này như thế nào (sung công hay trả lại cho người đi vay), có xác định phương tiện phạm tội đối với số tiền được dùng cho vay không, tư cách tham gia tố tụng của người đi vay tiền trong các vụ án này,…

Để tháo gỡ các vướng mắc trên, cũng như để thống nhất giải quyết giữa các địa phương, giữa các cấp, các ngành, ngày 13/9/2019, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã có hướng dẫn giải quyết đối với tội Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, cụ thể như sau:

1. Cách tính khoản tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự:

- Quy định tại Khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự: “Lãi suất vay do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay…”. Do đó, khoản tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự là số tiền lãi thu được sau khi trừ đi số tiền lãi tương ứng với mức lãi suất theo quy định của Bộ luật Dân sự.

- Khoản tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự là tổng số tiền lãi mà người phạm tội thu được của tất cả những người đi vay, nếu hành vi cho vay lãi nặng được thực hiện một cách liên tục, kế tiếp nhau về mặt thời gian.

Trường hợp một người thực hiện nhiều lần hành vi cho vay lãi nặng, mà tổng số tiền thu lợi bất chính của các lần phạm tội từ 100 triệu đồng trở lên, nếu các lần phạm tội đều chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự và chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, thì ngoài việc bị áp dụng khung hình phạt tương ứng với giá trị tài sản chiếm đoạt, họ còn bị áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “phạm tội 02 lần trở lên” quy định tại điểm g Khoản 1 Điều 52 Bộ luật hình sự.

2. Xử lý đối với khoản tiền thu lợi bất chính và xác định phương tiện phạm tội:

- Theo quy định tại đoạn 2 Khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự thì “Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực”. Do đó, khoản tiền lãi tương ứng với mức lãi suất trên 20%/năm là khoản tiền mà người phạm tội thu lợi bất chính từ người đi vay nên được trả lại cho người đi vay, trừ những trường hợp người đi vay sử dụng tiền vay vào mục đích bất hợp pháp (như đánh bạc, mua bán trái phép chất ma túy,…) thì khoản tiền thu lợi bất chính bị tịch thu sung công quỹ nhà nước.

- Đối với khoản tiền lãi tương ứng với mức lãi suất 20%/năm tuy không bị tính khi xác định trách nhiệm hình sự, nhưng đây cũng là khoản tiền phát sinh từ tội phạm, đồng thời hoạt động cho vay lãi nặng thường gắn với các băng nhóm tội phạm. Do đó, để đảm bảo yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm thì Tòa án phải tuyên tịch thu sung công quỹ nhà nước đối với khoản tiền này.

- Đối với khoản tiền cho vay (tiền gốc) được xác định là phương tiện phạm tội, nên bị tịch thu sung công quỹ nhà nước.

3. Xác định tư cách tham gia tố tụng của người đi vay:

Theo quy định tại Điều 65 Bộ luật Tố tụng hình sự thì người vay tiền trong trường hợp này tham gia tố tụng vơi stw cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án.

4. Về trưng cầu giám định về tiền lãi:

- Tại Điều 4 Thông tư liên tịch số 01/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BTP ngày 13/12/2017 quy định những trường hợp cần thiết phải trưng cầu giám định tư pháp trong giải quyết các vụ án, vụ việc về tham nhũng, kinh tế thì việc xác định tiền lãi, tiền lãi nặng trong vụ án này không thuộc trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định tư pháp.

- Việc Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao có văn bản hướng dẫn và giải đáp các vướng mắc trong quá trình giải quyết các vụ án về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” quy định tại Điều 201 Bộ luật hình sự là điều kiện để các địa phương, các cơ quan tiến hành tố tụng thống nhất trong điều tra, truy tố, xét xử đối với các vụ án này.

Hội nghị trực tuyến giải đáp vướng mắc của Tòa án nhân dân tối cao  (nguồn https://tapchitoaan.vn)

Ngọc Hương – Phòng 3