menu_WAR_vienkiemsatportlet_INSTANCE_hKWBd2nFDgz3
Trao đổi về thời điểm đơn phương chấm dứt hợp đồng dịch vụ
Đăng ngày 30-11-2019 16:37

 

 Qua vụ án “Tranh chấp hợp đồng dịch vụ” giữa: Nguyên đơn: Công ty Aisa; Bị đơn: Công ty Quế (*). Tác giả thấy cần trao đổi về nội dung: Sau khi một bên chấm dứt hợp đồng đúng pháp luật. Bên kia có quyền chấm dứt hợp đồng nữa hay không?

 

Bị đơn trình bày: Ngày 29/3/2018, Giám đốc Công ty Aisa (Bên B- Bên thuê) và Phó Giám đốc, được ủy quyền đại diện Công ty Quế (Bên A-Bên cho thuê) đã ký hợp đồng lưu trú, thuê 20 phòng Twin tại khách sạn Bay  thành phố Đ. Thời hạn thuê 01 năm, từ ngày 06/4/2018 đến ngày 05/4/2019. Giá thuê 300 triệu đồng/ tháng. Tiền đặt cọc 600 triệu đồng. Điều kiện chấm dứt hợp đồng trước thời hạn:

 i, Bên thuê phải thông báo trước ít nhất 01 tháng;

 ii, Thời hạn thuê phải đạt tối thiểu 06 tháng.

 Thực hiện đúng thỏa thuận hợp đồng về chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, ngày 12/10/2018, Công ty Asia đã gửi đến Công ty Quế thông báo chấm dứt hợp đồng, đồng thời yêu cầu hoàn trả tiền cọc và thanh lý hợp đồng vào ngày 11/11/2018. Tuy nhiên Công ty Quế, viện nhiều lý do khác nhau để không hoàn trả lại tiền cọc theo thỏa thuận.

 Vì vậy, Công ty Asia khởi kiện Tòa án buộc Công ty Quế trả Công ty Asia các khỏan tiền sau:

 1,Tiền cọc do chấm dứt hợp đồng hợp pháp 600 triệu đồng;

 2, Tiền lãi phát sinh do chậm trả tiền cọc theo Điều 357 và 468 BLDS năm 2015; lãi suất 10%. Thời gian tính lãi chậm trả tính từ ngày 12/11/2018 đến ngày 12/2/2019 là 98 ngày. Số tiền 16.109.589 đồng.

 Tổng cộng: 616.109.589 đồng.

 Về yêu cầu phản tố của bị đơn, nguyên đơn không chấp nhận

 Bị đơn có đơn phản tố trình bày: Theo hợp đồng, Công ty Quế cho Công ty Asia thuê 20 phòng twin, giá thuê 15 triệu đồng/ tháng. Hàng tháng Công ty Asia Star phải thanh toán trong vòng 07 ngày đầu tiên của tháng. Nếu thanh toán chậm phải chịu lãi suất 0,027%/ngày/số tiền chậm thanh toán. Nếu Công ty Asia Star chậm thanh toán quá 10 ngày thì bên cho thuê có quyền đơn phương hủy hợp đồng và không phải trả tiền cọc.

Trong 7 tháng thực hiện hợp đồng, Công ty Quế cho rằng Công ty Asia vi phạm nghĩa vụ thanh toán như: chậm trả tiền thuê khách sạn và không trả lãi chậm thanh toán. Cụ thể:

1.Vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền lãi chậm trả các kỳ:

  • Kỳ tháng 5/2018: chậm thanh toán 01 ngày, số tiền 81.000 đồng
  • Kỳ tháng 7/2018: chậm thanh toán 02 ngày, số tiền 162.000 đồng
  • Kỳ tháng 10/2018: chậm thanh toán 02 ngày, số tiền 162.000 đồng

 2. Vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền thuê nhà: 06 ngày thực tế sử dụng trong tháng 11/2018 (từ ngày 06/11/2018 đến ngày 11/11/2018) với số tiền chưa thanh toán là 300 triệu/30 ngày x 06 ngày = 60 triệu đồng.

 3. Vi phạm nghĩa vụ thanh toán lãi chậm trả 06 ngày tiền thuê nhà: 06 ngày  trong tháng 11/2018 (từ ngày 06/11/2018 đến ngày 11/11/2018) với số tiền chưa thanh toán là 60 triệu x 0,027%x 210 ngày = 3.402.000 đồng.

Tổng số nợ gốc và lãi chậm thanh toán đến nay là 63.807.000 đồng. Hành vi không thanh toán này của Bên thuê đã vi phạm Điều 4“ Thanh toán tiền thuê” và Điều 6.1 của Hợp đồng “Trả tiền thuê và các chi phí khác đầy đủ và đúng thời hạn).Với các khoản nợ gốc và lãi của Bên thuê được liệt kê nêu trên là căn cứ rõ ràng khẳng định Bên thuê đã vi phạm Điều 4 của Hợp đồng về nghĩa vụ thanh toán đúng thời hạn. Hậu quả của việc chậm thanh toán được các bên thỏa thuận tại Điều 4.5 của Hợp đồng: “ Nếu bên thuê chậm thanh toán quá 10 ngày thì bên cho thuê có quyền đơn phương đơn phương chấm dứt hợp đồng này”. Cũng tại Điều 8.1 (d) của Hợp đồng: “Bên thuê chậm thanh toán theo quy định của Điều 4 thì bên cho thuê sẽ không phải hoàn trả lại cho bên thuê tiền cọc”. Công ty Asia phát hành thông báo ngày muốn chấm dứt hợp đồng vào ngày 11/11/2018 và đòi Công ty chúng tôi phải trả lại tiền cọc là không tôn trọng hợp đồng đã ký. Chính vì vậy, chúng tôi không thể đồng ý trả lại tiền cọc khi mà Bên thuê đã vi phạm Hợp đồng như đã nêu trên. Do đó, Công ty Quế yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết những yêu cầu sau:

1, Buộc Công ty Asia phải trả toàn bộ tiền nợ gốc và lãi chậm trả với số tiền: 63.870.000 đồng.

2, Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn

Bản án sơ thẩm đã tuyên xử:

Vụ án nêu trên bị cấp phúc thẩm sửa do đã có những vi phạm nghiêm trọng về  nội dung yêu cầu hoàn trả tiền cọc và lãi chậm thanh toán của Công ty Asia Star, cụ thể:

1. Xác định các điều kiện đơn phương chấm dứt hợp đồng

1.1. Về việc đơn phương chấm dứt hợp đồng của Công ty Asia Star

Ngày 29/3/2019, Công ty Bảy Quế (Bên A- Bên cho thuê) do bà Trần Thị Vân Chi- Phó Giám đốc được Giám đốc Công ty ủy quyền ký hợp đồng lưu trú (Giấy ủy quyền ngày 01/3/2018) và Công ty Asia (Bên B- Bên thuê) do ông Lưu Vĩ Tuân - Giám đốc đã ký Hợp đồng lưu trú. Theo Điều 1 và Điều 2, hợp đồng này quy định: bên A cho bên B thuê khách sạn Bay thành phố Đ để lưu trú. Thời hạn thuê 01năm, từ ngày 06/4/2018 đến ngày 05/4/2019.

 Điều 3, Hợp đồng này quy định về giá thuê và các chi phí khác như sau: Số phòng thuê: 20 phòng đôi (Twin), giá thuê: 15 triệu đồng/phòng/tháng, tổng cộng: 300.000.000 đồng/tháng. Giá thuê đã bao gồm thuế VAT 10%, chi phí điện, nước, internet, truyền hình cáp, dọn phòng và các chi phí cho dịch vụ tiện ích khác, trừ các khoản sau: Tất cả các khoản thuế có thể liên quan phát sinh từ hợp đồng này; chi phí điện thoại, pax, ăn sáng.

 Điều 4, Hợp đồng này quy định về thanh toán:

“ 4.2.Thời hạn thanh toán tiền cọc: trong vòng 07 ngày từ ngày ký hợp đồng này, bên B phải thanh toán cho bên A số tiền cọc tương đương với 02 tháng tiền thuê phòng là 600 triệu đồng. Tiền đặt cọc này sẽ được bên A hoàn trả cho bên B vào ngày cuối cùng của Hợp đồng này.”

4.3.Thời hạn thanh toán tiền thuê phòng: Bên B thanh toán tiền thuê phòng theo hàng tháng là 300 triệu đồng. Tiền thuê phòng sẽ được bên B thanh toán cho bên A trong vòng 07 ngày đầu tiền của tháng.

4.4.Thời hạn thanh toán các chi phí khác (nếu có): Hàng tháng, Bên B thanh toán cho bên A các chi phí khác (nếu có) phát sinh trong tháng trước cho bên A trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận được thông báo của bên A.

4.5. Trong trường hợp thanh toán chậm so với thời gian quy định nói trên, bên B phải thanh toán cho Bên A tiền lãi suất 0,027%/cho mỗi ngày chậm thanh toán. Nếu chậm thanh toán vượt quá 10 ngày, bên A có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng này.

4.6. Phương thức thanh toán: Tiền mặt hoặc chuyển khoản theo thông tin của Ngân hàng: Đơn vị thụ hưởng: Trần Thị Vân Chi; Tài khoản số: 0851000022835 tại Vietcombank- Chi nhánh Hà Thành"

Khoản 1 và 4, Điều 6, Hợp đồng quy định trách nhiệm của bên thuê như sau:

“ 6.1. Trả tiền cọc, tiền thuê và các chi phí khác đầy đủ và đúng hạn." và " 6.4. Thanh toán dứt điểm các chi phí khác (nếu có) trước khi thanh lý hợp đồng”

Điểm d, khoản 8.1, và khoản 8.2, Điều 8, Hợp đồng này quy định về chấm dứt hợp đồng như sau:

8.1. Hợp đồng này đương nhiên chấm dứt trong các trường hợp sau:

d. Chậm thanh toán theo quy định tại Điều 4"

và "8.2. Chấm dứt trước thời hạn do thỏa thuận của các Bên

Ngoài các trường hợp nêu trong hợp đồng này hoặc được quy định bởi pháp luật, hợp đồng này không được đơn phương chấm dứt trước thời hạn bởi bên nào.

Nếu bên B muốn chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, phải thông báo cho Bên A bằng văn bản ít nhất là 01 (tháng) và thời hạn thuê/cho thuê phải đạt được tối thiểu là ½ (tương đương với 06 tháng). Trong trường hợp này, bên A sẽ hoàn trả lại tiền đặt cọc và tiền thuê/cho thuê phòng còn thừa của bên B (nếu có).”.

Thực hiện hợp đồng trên, từ ngày 04/4/2018 đến ngày 09/10/2018, Công ty Asia Star đã chuyển tiền vào tài khoản cá nhân tại Ngân hàng Vietcombank và Ngân hàng ACB tổng số tiền: 2.700.000.000 đồng, trong đó: tiền cọc 600.000.000 đồng và tiền thuê phòng lưu trú từ ngày 06/4/2018 đến ngày 05/11/2018 với tổng số tiền: 2.100.000.000 đồng.

Đến ngày 12/10/2018, Công ty Asia có Thông báo về việc chấm dứt hợp đồng lưu trú và đề nghị Công ty Quế hoàn trả lại toàn bộ tiền cọc cho Công ty Asia vào ngày 11/11/2018 và tiến hành thanh lý hợp đồng lưu trú đã ký. Tại đơn phản tố và quá trình tố tụng tại cấp sơ thẩm, Công ty Quế đã thừa nhận đã nhận được Thông báo chấm dứt hợp đồng lưu trú của Công ty Asia bằng văn bản, bằng thư điện tử vào ngày 12/10/2018.

Như vậy, Công ty Asia thuê phòng được trên 6 tháng, thực tế đã thanh toán tiền thuê phòng 07 tháng, và thông báo chấm dứt hợp đồng trước thời hạn 01 tháng là đủ điều kiện để đơn phương chấm dứt hợp đồng trước thời hạn mà không phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 8.2 Điều 8, Hợp đồng lưu trú và Điều 428 Bộ luật Dân sự năm 2015.

 Điều 8, Hợp đồng quy định về trường hợp chấm dứt hợp đồng: "Nếu bên B muốn chấm dứt hợp đồng trước thời hạn, phải thông báo cho Bên A bằng văn bản ít nhất là 01 (tháng) và thời hạn thuê/cho thuê phải đạt được tối thiểu là ½ (tương đương với 06 tháng). Trong trường hợp này, bên A sẽ hoàn trả lại tiền đặt cọc và tiền thuê/cho thuê phòng còn thừa của bên B (nếu có)".

 Các khoản 1, 2 và 3 Điều 428 Bộ luật Dân sự quy định về đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng như sau:

 “1. Một bên có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng và không phải bồi thường thiệt hại khi bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trong hợp đồng hoặc các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

 2. Bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng phải thông báo ngay cho bên kia biết về việc chấm dứt hợp đồng, nếu không thông báo mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.

 3. Khi hợp đồng bị đơn phương chấm dứt thực hiện thì hợp đồng chấm dứt kể từ thời điểm bên kia nhận được thông báo chấm dứt. Các bên không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp. Bên đã thực hiện nghĩa vụ có quyền yêu cầu bên kia thanh toán phần nghĩa vụ đã thực hiện.”.

1.1.2. Về đơn phương chấm dứt hợp đồng và không trả tiền cọc của Công ty  Quế

Như đã phân tích ở trên, vào ngày 12/10/2018, Công ty Asia có Thông báo chấm dứt hợp đồng và đề nghị Công ty Quế hoàn trả lại toàn bộ tiền cọc vào ngày 11/11/2018 và tiến hành thanh lý hợp đồng lưu trú đã ký. Công ty Quế đã nhận được thông báo chấm dứt hợp đồng vào ngày 12/10/2018. Kể từ thời điểm này, hợp đồng lưu trú giữa Công ty Asia và Công ty Quế chấm dứt, bên đã thực hiện nghĩa vụ có quyền yêu cầu bên kia thực hiện nghĩa vụ thanh toán phần nghĩa vụ đã thực hiện theo quy định tại khoản 3, Điều 428 Bộ luật Dân sự về đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng.

 Lẽ ra sau thời điểm hoàn thành dịch vụ lưu trú vào ngày 11/11/2018, hai bên phải tiến hành thanh lý hợp đồng lưu trú để thanh toán bù trừ các khoản nợ phải thu và nợ phải trả của hai bên theo quy định của Điều 87, Luật Thương mại năm 2005. Điều 87 này quy  định: " Trường hợp không có thỏa thuận và giữa các bên không có thói quen nào về việc thanh toán thì thời hạn thanh toán là thời điểm việc cung ứng dịch vụ được hoàn thành". Tuy nhiên Công ty Quế đã viện nhiều lý do khác nhau để không trả tiền cọc và thanh lý hợp đồng. Đến ngày 12/12/2018, Công ty Quế có thông báo đòi nợ, trong đó thông báo đơn phương chấm dứt hợp đồng lưu trú:" theo điều 4.5 của hợp đồng này, thời hạn thanh toán đã vượt quá 10 ngày nên chúng tôi có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng và không hoàn trả lại tiền cọc cho bên B do quý công ty đã vi phạm điều khoản 4.3, 4.4 của hợp đồng đã ký ". Thông báo này do bà Kế toán trưởng Công ty Quế ký, không có giấy ủy quyền của Giám đốc Công ty Quế.

 Bản án sơ thẩm xác định Công ty Asia đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán các kỳ, cụ thể:

  • Kỳ tháng 5/2018: chậm thanh toán 01 ngày
  • Kỳ tháng 7/2018: chậm thanh toán 02 ngày
  • Kỳ tháng 10/2018: chậm thanh toán 02 ngày

- Đợt 06 ngày trong tháng 11/2018: tiền thuê nhà: 04 ngày, từ ngày 08/11/2018 đến ngày 11/11/2018.

Như vậy, tính đến ngày 12/10/2018 là ngày hợp đồng chấm dứt, Công ty Asia đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán tổng cộng là 05 ngày (đã thanh toán xong), sau ngày Công ty Asia đơn phương chấm dứt hợp đồng đến ngày 11/11/2018 (ngày chấm dứt hợp đồng): 04 ngày. Tổng cộng là 09 ngày thì không đủ điều kiện để Công ty Quế để đơn phương chấm dút hợp đồng theo thỏa thuận tại Điều 4.5 của Hợp đồng: “Nếu bên thuê chậm thanh toán quá 10 ngày thì bên cho thuê có quyền đơn phương đơn phương chấm dứt hợp đồng này” và Điều 8.1 (d) của Hợp đồng: “Bên thuê chậm thanh toán theo quy định của Điều 4 thì bên cho thuê sẽ không phải hoàn trả lại cho bên thuê tiền cọc”.

Mặt khác, bản án sơ thẩm căn cứ vào quy định tại điều khoản 6.4 của Hợp đồng: "Trách nhiệm của bên thuê phải thanh toán dứt điểm các chi phí khác (nếu có) trước khi thanh lý hợp đồng" để nhận định Công ty Asia phải thanh toán chi phí (thực chất là tiền phòng) trước khi thanh lý hợp đồng là không có cơ sở, bởi tiền thuê phòng không phải là chi phí khác theo quy định tại Điều 3, Điều 4 Hợp đồng này quy định về giá thuê phòng và các chi phí khác.

Như vậy, Công ty Quế không đủ điều kiện để đơn phương chấm dứt hợp đồng sau ngày 12/10/2018. Hơn nữa, người ký thông báo đòi nợ có nội dung đơn phương chấm dứt hợp đồng của Công ty Quế không có thẩm quyền ký nên Thông báo này không có giá trị pháp lý. Bản án sơ thẩm chấp nhận yêu cầu phản tố để bác đơn khởi kiện của Công ty Asia về đòi tiền cọc và lãi chậm thanh toán là không có căn cứ.

2. Xác định thời điểm thanh toán tiền cọc và tiền lãi chậm thanh toán

Như đã phân tích ở trên, việc Công ty Asia đã thông báo đơn phương chấm dứt hợp đồng lưu trú là đúng với thỏa thuận tại khoản 8.2, Điều 8, Hợp đồng lưu trú, và Điều 428 BLDS năm 2015. Theo thông báo ngày 12/10/2018, Công ty Asia  đã đề nghị Công ty Quế hoàn trả lại toàn bộ tiền cọc cho Công ty Asia vào ngày 11/11/2018 và tiến hành thanh lý hợp đồng lưu trú đã ký. Thực tế Công ty Asia đã trả phòng từ ngày 09/11/2019. Do đó thời hạn vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền cọc của Công ty Quế phát sinh từ ngày 12/11/2018 theo quy định tại Điều 87, Luật Thương mại năm 2005 đã viện dân ở trên.

Tuy nhiên Công ty Quế không hoàn trả tiền cọc theo thời hạn trên, do đó, Công ty Asia có quyền yêu cầu Công ty Quế trả tiền lãi trên số tiền chậm trả từ ngày 12/11/2018 đến ngày xét xử sơ thẩm là phù hợp với Điều 87, Điều 306 Luật Thương mại năm 2005 và Án lệ số 09/2016 của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao. Điều 306 quy định về quyền yêu cầu tiền lãi do chậm thanh toán: "Trường hợp bên vi phạm hợp đồng chậm thanh toán tiền hàng hay chậm thanh toán thù lao dịch vụ và các chi phí hợp lý khác thì bên bị vi phạm hợp đồng có quyền yêu cầu trả tiền lãi trên số tiền chậm trả đó theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thoả thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác."

Như vậy, bản án sơ thẩm bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Công ty Asia về đòi tiền cọc 600.000.000 đồng và lãi chậm thanh toán là không có căn cứ, cần chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Công ty Asia.

Từ những phân tích trên đây cho thấy: Tòa án cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng về nội dung vụ án làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Do đó, cấp phúc thẩm đã chấp nhận kháng cáo của Công ty Asia, sửa bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Công ty Asia về việc buộc Công ty Quế phải hoàn trả tiền cọc là 600 triệu đồng và tiền lãi do chậm trả tiền cọc, tạm tính từ ngày 12/11/2018 đến ngày xét xử phúc thẩm; Sửa án phí sơ thẩm tương ứng buộc Công ty Quế phải thanh toán.

  Giữ nguyên yêu cầu phản tố của Công ty Quế về việc buộc Công ty Asia có trách nhiệm thanh toán cho Công ty Quế số tiền phòng chưa thanh toán trong 6 ngày: 60.000.000 đồng và lãi chậm thanh toán theo quy định.

Từ vụ án trên cho thấy vấn đề xác định thời điểm đơn phương chấm dứt hợp đồng dịch vụcó ý nghĩa rất quan trọng để đánh giá chứng cứ trong các vụ án kinh doanh thương mại có tranh về tiền đặt cọc và thực hiện nghĩa vụ khác./.

VH- P10