menu_WAR_vienkiemsatportlet_INSTANCE_hKWBd2nFDgz3
Sơn Trà - Một số kinh nghiệm rút ra từ việc thực hiện phiên tòa rút kinh nghiệm kết hợp số hóa hồ sơ vụ án hình sự có bị cáo bị câm điếc bẩm sinh
Đăng ngày 25-07-2020 08:11

Sáng 09/7/2020, Viện KSND quận Sơn Trà đã phối hợp cùng Tòa án nhân dân quận Sơn Trà chọn, thực hiện phiên tòa hình sự rút kinh nghiệm kết hợp số hóa hồ sơ vụ án Nguyễn Văn Toàn về tội “Trộm cắp tài sản” theo quy định tại khoản 2 Điều 173 BLHS do Thẩm phán Tô Thị Thy Tuyết chủ tòa phiên tòa và Kiểm sát viên Đặng Văn Anh thực hành quyền công tố và KSXX tại phiên tòa.

Thực hiện Quy chế phối hợp giữa Viện Kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng và Quy chế phối hợp giữa Viện Kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân quận Sơn Trà trong việc tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm theo tinh thần cải cách tư pháp, sáng 09/7/2020, Viện KSND quận Sơn Trà đã phối hợp cùng Tòa án nhân dân quận Sơn Trà chọn, thực hiện phiên tòa hình sự rút kinh nghiệm kết hợp số hóa hồ sơ vụ án Nguyễn Văn Toàn về tội “Trộm cắp tài sản” theo quy định tại khoản 2 Điều 173 BLHS do Thẩm phán Tô Thị Thy Tuyết chủ tòa phiên tòa và Kiểm sát viên Đặng Văn Anh thực hành quyền công tố và KSXX tại phiên tòa.

Ngay sau khi kết thúc phiên tòa, dưới sự đồng chủ trì của đồng chí Nguyễn Đức Thông – Viện trưởng VKSND quận Sơn Trà và đồng chí Phùng Anh Dũng - Chánh án TAND quận Sơn Trà, hai đơn vị VKSND và TAND quận Sơn Trà đã tiến hành họp để cán bộ, công chức đơn vị đánh giá một cách toàn diện những kết quả đã đạt được, những ưu, khuyết điểm qua phiên tòa để rút kinh nghiệm chung.

Tại cuộc họp, qua diễn biến phiên tòa, các ý kiến đống góp của các Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Kiểm sát viên… lãnh đạo VKSND quận và TAND quận đã thống nhất kết luận một số nội dung sau:

Một là, để có một phiên tòa hình sự nói chung và phiên tòa hình sự rút kinh nghiệm nói riêng thì phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa hai đơn vị cũng như giữa Kiểm sát viên và Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa. Trước khi vụ án đưa ra xét xử, Viện Kiểm sát đã có Công văn phối hợp, theo đó, HĐXX tạo điều kiện thuận lợi cho Kiểm sát viên thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố - kiểm sát xét xử. Viện Kiểm sát nhân dân quận Sơn Trà có Công văn báo cáo cụ thể về thời gian, địa điểm mở phiên tòa để Lãnh đạo Viện, Văn phòng tổng hợp, Phòng 7 và Phòng Tổ chức cán bộ VKSND TP theo dõi, chỉ đạo và sắp xếp, bố trí cán bộ tham dự. Lãnh đạo đơn vị đã tạo điều kiện để 100% KSV, Kiểm tra viên, Chuyên viên tham dự phiên tòa; cử cán bộ ghi hình diễn biến phiên tòa để cán bộ, công chức được xem lại khi tổ chức họp, nhận xét đánh giá. Đồng thời, chỉ đạo cho Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ cũng như các trang thiết bị phục vụ việc trình chiếu hình ảnh, tài liệu số hóa tại phiên tòa.

Về phía TAND quận Sơn trà đã tạo điều kiện để Thẩm phán, Thư ký tham dự, theo dõi phiên tòa. Tòa án phối hợp với lực lượng hỗ trợ tư pháp để trích xuất bị cáo theo đúng thời gian quy định. Phối hợp với đội hỗ trợ tư pháp làm tốt các công tác an ninh, đảm bảo tình hình trật tự tại phiên tòa; chuẩn bị hệ thống âm thanh, bố trí chỗ ngồi cho cán bộ công chức tham gia theo dõi phiên tòa. Triệu tập những người tham gia tố tụng đảm bảo có mặt tại phiên tòa để phục vụ xét xử, chứng minh hành vi phạm tội của bị cáo. Phối hợp lắp đặt trang bị phục vụ việc trình chiếu hình ảnh, tài liệu số hóa tại phiên tòa.

Hai là, đối với Kiểm sát viên cần chú ý một số nội dung sau: Kiểm sát viên phối hợp cùng Thẩm phán chọn vụ án, xây dựng kế hoạch về việc tổ chức phiên tòa hình sự rút kinh nghiệm có chữ ký của Lãnh đạo hai đơn vị. Trước khi mở phiên tòa, Kiểm sát viên đã nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án, chuẩn bị đầy đủ dự thảo luận tội, đề cương xét hỏi và chủ động trao đổi với Chủ tọa phiên tòa dự liệu các tình huống có thể phát sinh tại phiên tòa để xây dựng phương án tranh luận, đối đáp. Đồng thời, tiến hành số hóa hồ sơ, cùng Thẩm phán trao đổi, dự trù các tình huống phát sinh, các tài liệu sẽ được công bố tại phiên tòa.

Toàn cảnh buổi họp nhận xét phiên tòa rút kinh nghiệm kết hợp số hóa hồ sơ

Ba là, về phía Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa cần chú ý nghiên cứu hồ sơ vụ án, các văn bản quy phạm pháp luật về các lĩnh vực chuyên môn liên quan đến việc giải quyết vụ án; chuẩn bị kế hoạch xét hỏi cụ thể hợp lý. Trước khi mở phiên tòa, Kiểm sát viên và Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa chủ động phối hợp, thống nhất đánh giá chứng cứ, tài liệu có trong hồ sơ vụ án; dự liệu các tình huống có thể phát sinh tại phiên tòa để chuẩn bị phương án xử lý kịp thời, nhanh chóng, đúng pháp luật. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử tạo điều kiện cho Kiểm sát viên thực hành quyền công tố, thể hiện vị trí, vai trò của đại diện Viện Kiểm sát tại phiên tòa.

Bốn là, phần thủ tục bắt đầu phiên tòa và phần tranh tụng đảm bảo đúng quy định của pháp luật. Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa:  Điều hành đúng quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự. Kiểm sát viên chú ý theo dõi, ghi chép cụ thể toàn bộ nội dung và diễn biến phiên tòa; phát biểu ngắn gọn, rõ ràng, đúng quy định, Kiểm sát viên công bố Cáo trạng rõ ràng, mạch lạc, thể hiện được vai trò, vị trí của Kiểm sát viên khi thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa.

Trong khi xét hỏi, Thẩm phán - Chủ tọa đã đặt các câu hỏi cần thiết đối với bị cáo và tạo điều kiện để Kiểm sát viên tập trung xét hỏi tại phiên tòa đúng với chức năng buộc tội của Viện kiểm sát. Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa đảm bảo tình hình trật tự tại phiên tòa; điều hành phiên tòa linh hoạt, chủ động xử lý các tình huống phát sinh. Việc xét hỏi đã đảm bảo tính dân chủ; tạo mọi điều kiện cho những người tham gia tố tụng thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ hợp pháp của họ, những người tham gia tố tụng được trình bày hết ý kiến của mình.

Kiểm sát viên có sự chuẩn bị kĩ về đề cương, nội dung xét hỏi. Trong quá trình xét hỏi, Kiểm sát viên làm rõ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và nhân thân của bị cáo, tính chất, mức độ nguy hiểm và hậu quả của hành vi phạm tội do bị cáo gây ra. Kiểm sát viên đã thể hiện được vai trò, vị trí của đại diện VKS thực hành quyền công tố tại phiên tòa, đưa ra các câu hỏi làm rõ hành vi phạm tội của bị cáo, bảo vệ thành công bản cáo trạng. Kiểm sát viên phát biểu Luận tội đúng mẫu của Ngành. Nội dung Luận tội được chuẩn bị kỹ lưỡng, phân tích, chứng minh, đánh giá rõ nguyên nhân, tính chất và hậu quả của hành vi phạm tội của bị cáo; các tình tiết liên quan để xem xét trách nhiệm hình sự của bị cáo.

Năm là, về những kết quả đạt được thì có thể khẳng định rằng đây là phiên tòa thành công. Trước hết, công tác phối hợp giữa Viện kiểm sát và TAND quận Sơn Trà cũng như giữa Kiểm sát viên và Thẩm phán được thực hiện tốt. Kiểm sát viên và Thẩm phán đã mạnh dạn chọn vụ án tương đối khó, lạ để thực hiện phiên tòa rút kinh nghiệm kết hợp số hóa hồ sơ. Vụ án có đặc thù khi có bị cáo là người câm điếc bẩm sinh, bị khuyết tặng năng, hạn chế khả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi nên rất khó trong cả quá trình điều tra, truy tố, xét xử.

Dù vậy, qua diễn biến phiên tòa, nhận thấy Kiểm sát viên, Thẩm phán đã thực hiện được mục đích, yêu cầu đặt ra đối với án rút kinh nghiệm. CBCC tham dự phiên tòa đều nhận xét Thẩm phán, Kiểm sát viên đã thực hiện thành công phiên tòa rút kinh nghiệm trên. Kiểm sát viên đã thể hiện được vai trò trong công tác thực hành quyền công tố - kiểm sát xét xử tại phiên tòa, Thẩm phán thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ theo tinh thần cải cách tư pháp. Qua phiên tòa, không chỉ Kiểm sát viên và Thẩm phán trực tiếp tham gia phiên tòa mà các Kiểm sát viên, Thẩm phán và các cán bộ, công chức khác theo dõi cũng tự rút ra cho mình thêm nhiều kinh nghiệm trong thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa.

Sáu là, những tồn tại cần hạn chế, khắc phục trong những phiên tòa tiếp theo. Trong phần thủ tục bắt đầu phiên tòa, khi chủ tọa không hỏi ý kiến Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng về việc thay đổi Hội thẩm nhân dân chính thức bằng Hội thẩm nhân dân dự khuyết cũng như hỏi ý kiến bổ sung về phần thủ tục phiên tòa. Tuy nhiên, khi phát biểu về sự vắng mặt của người tham gia tố tụng thì Kiểm sát viên chưa căn cứ điều luật cụ thể mà chỉ nói chung chung theo quy định của pháp luật.

Khi Kiểm sát viên công bố cáo trạng, đôi chỗ chưa dứt khoát, chưa thực sự thể hiện cao độ quyền uy công tố khi công bố cáo trạng. Khi chứng minh tình tiết tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự mới chỉ tập trung vào vấn đề khai báo thành khẩn mà chưa làm rõ vấn đề ăn năn hối cải của bị cáo.

Đây là phiên tòa thực hiện việc số hóa hồ sơ, trình chiếu hình ảnh tại phiên tòa nên vẫn còn một số hạn chế nhất định, đôi lúc việc trình chiếu còn chưa theo kịp diễn biến tại phiên tòa. Do bị cáo là người câm điếc bẩm sinh, việc giao tiếp phải thông qua người phiên dịch nên đôi lúc diễn biến phiên tòa chưa thật sự nhịp nhàng, trôi chảy.

Bảy là, qua diễn biến phiên tòa, hai ngành thống nhất rút ra một số kinh nghiệm khi thực hiện phiên tòa rút kinh nghiệm kết hợp số hóa hồ sơ như sau:

Đối với việc trình chiếu hồ sơ số hóa tại phiên tòa cần: Trước khi tham gia phiên tòa Kiểm sát viên cần phối hợp chặt chẽ với Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa thống nhất những tài liệu đã được số hóa cần trình chiếu tại phiên tòa; dự liệu trước những tình huống có thể phát sinh tại phiên tòa, đặc biệt là các vụ án bị cáo chối tội, khai báo quanh co, có luật sư tham gia bào chữa …Từ đó, Kiểm sát viên chuẩn bị các tài liệu để trình chiếu tại phiên tòa đảm bảo tính khách quan, thuyết phục. Tài liệu được số hóa theo các file định sẵn đảm bảo truy xuất nhanh, phục vụ tốt nhất cho việc tranh tụng. Cần tập trung định sẵn các file video ghi lại hình ảnh thực hiện hành vi phạm tội của bị cáo hoặc những file cần công bố tại phiên tòa sau khi được Hội đồng xét xử đề nghị công bố hoặc Hội đồng xét xử công bố tài liệu có trong hồ sơ vụ án, công bố lời khai của những người tham gia tố tụng vắng mặt tại phiên tòa. Cần chuẩn bị sẵn các file văn bản quy phạm pháp luật có liên quan “mật thiết” trình chiếu minh họa nhằm tuyên truyền, minh chứng cho quan điểm truy tố của Viện Kiểm sát đảm bảo tính phát lý và tính thuyết phục cao.

Đối với vụ án có bị cáo, bị hại, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bị câm điếc bẩm sinh thì phải phối hợp chặt chẽ, nhuần nhuyễn với người phiên dịch để đảm bảo đạt được các yêu cầu đặt ra. Các câu hỏi ngắn gọn, tập trung vào các câu hỏi trực tiếp kết hợp với công bố các tài liệu, chứng cứ điện tử để phục vụ tốt việc chứng minh tội phạm và đấu tranh trong trường hợp bị cáo không nhận tội hoặc khai báo quanh co, gian dối hoặc bị cóa không nhớ hành vi phạm tội của mình.

Ngoài sự phối hợp giữa Kiểm sát viên với Thẩm phán, giữa VKSND và TAND thì cần chú ý thêm trong sự phối hợp còn thể hiện giữa Kiểm sát viên, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Luật sư với người phiên dịch (và bị cáo) và ngược lại để đảm bảo tính thông suốt cũng như quy định của pháp luật và thời gian diễn ra phiên tòa. Phiên tòa vẫn diễn ra bình thường nhưng ở một mức độ chậm hơn, đòi hỏi những người tiến hành tố tụng và những người tham gia tố tụng cũng như tham dự phiên tòa sự chú ý tập tủng cao độ để nắm bắt và hiểu được diễn biến toàn bộ vụ án. Riêng đối với Kiểm sát viên thì sự tập trung, chú ý đó còn đòi hỏi cao hơn đối với một phiên tòa bình thường. Sự thành công của phiên tòa chính là thước đo của tổng hợp các yếu tố trên, trong đó, yếu tố chủ quan xuất phát từ Kiểm sát viên, Thẩm phán đóng vai trò cơ bản, mang tính chất quyết định.

Văn Anh, ảnh: Thanh Tùng - VKSND quận Sơn trà