menu_WAR_vienkiemsatportlet_INSTANCE_hKWBd2nFDgz3
Bàn về phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ trong trường hợp không tiến hành hòa giải được
Đăng ngày 25-11-2020 08:42

Như chúng ta đã biết, mục đích của phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải nhằm xác định yêu cầu và phạm vi khởi kiện, việc sửa đổi, bổ sung, thay đổi, rút yêu cầu khởi kiện, yêu cầu phản tố của bị đơn, yêu cầu độc lập của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan; những vấn đề đã thống nhất, chưa thống nhất yêu cầu Tòa án giải quyết; tài liệu, chứng cứ đã giao nộp cho Tòa án và việc gửi tài liệu chứng cứ cho đương sự khác; bổ sung tài liệu, chứng cứ; yêu cầu Tòa án thu thập tài liệu chứng cứ; yêu cầu Tòa án triệu tập đương sự khác, người làm chứng và người tham gia tố tụng khác tại phiên tòa.

Nếu như quy định về thủ tục hòa giải được kế thừa từ BLTTDS  trước đây thì quy định về phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ là một quy định mới của BLTTDS năm 2015. Đây là quy định nhằm nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa, tạo sự công bằng trong tiếp cận chứng cứ đối với đương sự để họ có sự chuẩn bị cần thiết cho việc tranh tụng với nhau tại phiên tòa. Bên cạnh đó, thông qua phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ, Thẩm phán cũng chốt được yêu cầu của đương sự, có hay không có yêu cầu phản tố, yêu cầu độc lập, đánh giá việc thu thập chứng cứ đã đầy đủ hay chưa. Thực tiễn áp dụng cho thấy, quy định này đã góp phần tăng cường tính công khai, minh bạch trong quá trình giải quyết vụ án dân sự, đảm bảo mọi chứng cứ đều được công khai trong quá trình tố tụng; Nâng cao trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong tố tụng dân sự; Tạo sự công bằng trong tiếp cận chứng cứ đối với đương sự để họ có sự chuẩn bị cần thiết cho việc tranh tụng tại phiên tòa.

Theo quy định của BLTTDS 2015 thì Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án có nhiệm vụ và quyền hạn tiến hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải (Khoản 7 Điều 48 BLTTDS) trong giai đoạn chuẩn bị xét xử.

Việc tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải là bắt buộc tuy nhiên trong một số trường hợp Thẩm phán không tiến hành mở phiên hòa giải đối với những yêu cầu đòi bồi thường vì lý do gây thiệt hại đến tài sản nhà nước; Những vụ án phát sinh từ giao dịch dân sự vi phạm điều cấm của luật hoặc trái với đạo đức xã hội (Điều 206 BLTTDS). Hoặc những vụ án không tiến hành hòa giải được do: Bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt; Đương sự không thể tham gia hòa giải được vì có lý do chính đáng; Đương sự là vợ hoặc chồng trong vụ án ly hôn là người mất năng lực hành vi dân sự; Một trong các đương sự đề nghị không tiến hành hòa giải (Điều 207 BLTTDS). Phiên hòa giải giữa các đương sự có thể sẽ không được diễn ra nhưng phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ phải được Thẩm phán tổ chức (trừ trường hợp không được phép công khai) .

Tuy nhiên trên thực tế, thông qua công tác kiểm sát xét xử phúc thẩm nhận thấy một số vụ án thuộc trường hợp không thể  tiến hành hòa giải được, thẩm phán đã tiến hành lập biên bản về việc không thể tham gia hòa giải được đúng, nhưng thẩm phán lại tiếp tục lập biên bản về việc không tiến hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ, trong đó nêu lý do như biên bản không thể hòa giải được là không đúng với quy định tại khoản 2 Điều 208 BLTTDS. Đặc biệt vi phạm này xảy ra nhiều  đối với các trường hợp bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt; Đương sự không thể tham gia hòa giải được vì có lý do chính đáng.

Khoản 2 Điều 208 BLTTDS quy định:

“…2. Trường hợp vụ án dân sự không được hòa giải hoặc không tiến hành hòa giải được quy định tại Điều 206 và Điều 207 của Bộ luật này thì Thẩm phán tiến hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ mà không tiến hành hòa giải…”.

Các vụ án mà Tòa án có vi phạm không tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 208 BLTTDS, đa phần KSV không phát hiện được để kiến nghị trong bài phát biểu của KSV hoặc đề xuất kiến nghị chung từ đó ảnh hưởng chất lượng công tác kiểm sát các vụ án dân sự.

Trong phạm vi bài viết này, tôi chỉ trao đổi về việc tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ  trong trường hợp không tiến hành hòa giải được, rất mong được các đồng nghiệp cùng trao đổi.

Lương Thị Chung – Phòng 9