menu_WAR_vienkiemsatportlet_INSTANCE_hKWBd2nFDgz3
Trao đổi về cách xác định ngày chết của một người bị tuyên bố là đã chết theo quy định tại khoản 1, Điều 71 BLDS năm 2015
Đăng ngày 20-11-2020 09:05

Xác định thời điểm chết của một người bị Tòa án tuyên bố là đã chết có ý nghĩa rất quan trọng bởi thời điểm chết của một người là thời điểm phát sinh sự kiện pháp lý liên quan đến quyền, nghĩa vụ về tài sản của người đó. Đặc biệt, nó là cơ sở để xác định thời điểm mở thừa kế theo quy định tại khoản 1, Điều 611 BLDS năm 2015.

Khoản 1, Điều 611 BLDS năm 2015 quy định:

1. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật này”.

Khi giải quyết tranh chấp về thừa kế (nếu phát sinh), Tòa án sẽ căn cứ vào thời điểm xác định một người là đã chết để xác định những vấn đề liên quan như thời hiệu thừa kế, hàng thừa kế, diện thừa kế, di sản… Do đó, xác định đúng hay sai thời điểm chết của người bị tuyên bố là đã chết sẽ dẫn đến việc Tòa án giải quyết vụ án thừa kế đúng hay sai.

Theo quy định tại khoản 1, Điều 71 BLDS năm 2015 thì: “1. Người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án ra quyết định tuyên bố một người là đã chết trong trường hợp sau đây:

a) Sau 03 năm, kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án có hiệu lực pháp luật mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;

b) Biệt tích trong chiến tranh sau 05 năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;

c) Bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai mà sau 02 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm hoạ, thiên tai đó chấm dứt vẫn không có tin tức xác thực là còn sống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;

d) Biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống; thời hạn này được tính theo quy định tại khoản 1 Điều 68 của Bộ luật này”.

Tuy nhiên, trong thực tiễn xét xử vẫn còn nhiều quan điểm không thống nhất khi áp dụng điều luật này để xác định thời điểm chết của một người bị tuyên bố là đã chết của các Tòa án.

Ví dụ: ông Nguyễn Văn A được xác định đi khỏi nhà và không có tin tức gì đến nay từ ngày 09/02/1975, khi có yêu cầu tuyên bố ông A là đã chết thì Tòa án có các quan điểm khác nhau. Cụ thể:

- Quan điểm thứ nhất: ngày chết của ông A là ngày phát sinh sự kiện ông A đi khỏi nhà, tức là ngày 09/02/1975.

- Quan điểm thứ hai: ngày chết của ông A là ngày quyết định giải quyết của Tòa án có hiệu lực pháp luật (ví dụ: ngày 30/9/2020 Tòa án ra quyết định tuyên bố ông A là đã chết thì ngày chết của ông A được xác định là ngày 10/10/2020).

- Quan điểm thứ ba: ngày chết của ông A được xác định là ngày 09/02/1980, sau 05 năm kể từ ngày ông A đi khỏi nhà.

Theo quan điểm của người viết thì việc xác định ngày chết của ông A theo quan điểm thứ ba là phù hợp và đúng với quy định tại khoản 1, Điều 71 BLDS năm 2015. Tuy nhiên, đến nay giữa các Tòa án, thậm chí giữa các Thẩm phán trong cùng một đơn vị Tòa án cũng chưa thống nhất về cách hiểu và áp dụng quy định này, dẫn đến còn nhiều khó khăn trong công tác kiểm sát việc giải quyết dân sự “Yêu cầu tuyên bố một người là đã chết” của Viện kiểm sát.

Rất mong nhận được nhiều ý kiến trao đổi của các đồng nghiệp về vấn đề này!

                                                                  Nguyễn Thị Trâm – Phòng 9