menu_WAR_vienkiemsatportlet_INSTANCE_hKWBd2nFDgz3
Xử án hành chính - Nhiều ngộ nhận không đáng có
Đăng ngày 06-04-2012 09:00
Điều luật còn có cụm từ “trừ trường hợp luật có quy định khác về mức phạt” nhưng thẩm phán không để ý, dẫn tới việc xử sai.

 

Tòa Hành chính TAND Tối cao vừa nêu ra hàng loạt vụ án có sai sót do các thẩm phán ngộ nhận trong việc áp dụng pháp luật để rút kinh nghiệm chung. Từ việc thụ lý sai hay hiểu sai từ ngữ trong luật… đều là những sai sót rất thường gặp.

Sai sót phổ biến đầu tiên là việc các tòa địa phương xác định không đúng thẩm quyền giải quyết, dẫn tới việc thụ lý sai đối tượng, nhất là đối với những vụ có liên quan đến công chứng, chứng thực.

Thụ lý sai đối tượng

Chẳng hạn, vụ kiện Phòng Công chứng số 1 của tỉnh B. Năm 2010, phòng công chứng xác nhận hợp đồng ủy quyền về tài sản giữa bà D. và anh T. (con trai). Nội dung ủy quyền là anh T. được toàn quyền định đoạt tài sản của bà D. trong khối tài sản chung.

Sau đó, những người con khác của bà D. khởi kiện ra tòa, yêu cầu tòa hủy hợp đồng ủy quyền mà phòng công chứng xác nhận nói trên vì bà D. bị tâm thần. Vụ kiện được TAND huyện thụ lý, giải quyết. Xử sơ thẩm, tòa nhận định nội dung bản hợp đồng được phòng công chứng xác nhận là vô hiệu do vi phạm pháp luật.

Theo Tòa Hành chính TAND Tối cao, trong vụ này, những người khởi kiện yêu cầu tòa hủy hợp đồng ủy quyền đã được công chứng, tức là xem xét về nội dung của bản hợp đồng ủy quyền. Trong khi theo Luật Tố tụng hành chính, tòa án chỉ có thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện hành chính, hành vi hành chính đối với việc từ chối công chứng, chứng thực. Như vậy, TAND huyện đã nhận thức sai đối tượng giải quyết trong vụ án hành chính, dẫn đến việc thụ lý và giải quyết vụ án sai thẩm quyền.

Đối tượng khởi kiện không còn, xử sao?

Tháng 3-2011, TAND một huyện thuộc tỉnh T. thụ lý vụ ông H. kiện yêu cầu hủy quyết định thu hồi đất của UBND huyện. Trong quá trình tòa giải quyết, UBND huyện đã ra một quyết định hành chính mới với nội dung thu hồi quyết định hành chính đang bị ông H. khởi kiện.

Sau đó, TAND huyện đã quyết định đình chỉ giải quyết vụ án này với lý do đối tượng khởi kiện (quyết định thu hồi đất ban đầu) không còn tồn tại.

Theo Tòa Hành chính TAND Tối cao, việc TAND huyện ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án là không đúng, là nhận thức sai quy định tại Điều 120 Luật Tố tụng hành chính. Theo điểm d khoản 1 điều này, gặp trường hợp người bị kiện hủy bỏ quyết định hành chính như trên, tòa chỉ được đình chỉ giải quyết vụ án nếu như người khởi kiện đồng ý rút đơn khởi kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập đồng ý rút yêu cầu.

Do đó, theo tòa hành chính, khi gặp trường hợp đối tượng khởi kiện không còn thì các tòa nên giải quyết theo hai hướng: Nếu người khởi kiện rút đơn thì tòa đình chỉ giải quyết vụ án. Nếu họ không rút đơn thì tòa phải tiếp tục giải quyết vụ án theo thủ tục chung và tùy vào từng trường hợp cụ thể để quyết định.

Hiểu chưa đúng từ ngữ trong luật

Mới đây, Chi cục Thuế một thành phố thuộc tỉnh B. ra quyết định xử phạt một doanh nghiệp với hai nội dung: Truy thu hơn 11 triệu đồng thuế thu nhập doanh nghiệp trong vòng một năm và phạt 1,5 lần tiền thuế bị truy thu, tổng cộng hai khoản là hơn 27 triệu đồng. Doanh nghiệp đã khởi kiện đòi hủy quyết định xử phạt.

Xử sơ thẩm, TAND TP tuyên bác yêu cầu khởi kiện. Doanh nghiệp kháng cáo. Xử phúc thẩm, TAND tỉnh B đã sửa án, hủy toàn bộ quyết định của Chi cục Thuế. Theo TAND tỉnh B., lý do là điểm b khoản 3 Điều 36 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính quy định chi cục trưởng chi cục thuế chỉ có thẩm quyền phạt tiền đến 10 triệu đồng. Vì vậy, việc chi cục thuế xử phạt hơn 10 triệu đồng là không đúng thẩm quyền.

Bản án phúc thẩm đã bị Tòa Hành chính TAND Tối cao hủy theo thủ tục giám đốc thẩm. Theo tòa hành chính, thẩm phán đã hiểu chưa đúng, chưa đủ cụm từ trong điều luật. Theo đó, điều luật trên còn có cụm từ: “trừ trường hợp luật có quy định khác về mức phạt” nhưng TAND tỉnh đã không để ý. Chiếu theo nội dung vụ việc thì trường hợp này, thẩm quyền xử phạt của chi cục thuế được quy định tại Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp chứ không chỉ đơn thuần là Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính. Theo khoản 3 Điều 23 và khoản 1 Điều 24 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, với tình huống của doanh nghiệp nêu trên thì cơ quan thuế có quyền phạt tiền từ một đến năm lần số thuế gian lận. Do đó chi cục thuế phạt doanh nghiệp 1,5 lần số tiền khai man, gian lận trốn thuế là đúng thẩm quyền và đúng pháp luật, thậm chí tùy vào tính chất, mức độ sai phạm mà còn có thể phạt lớn hơn.

Quên người liên quan

UBND một huyện ra một quyết định hành chính có nội dung thu hồi giấy đỏ của ba ông P., N. và H. Sau đó, hai ông P. và N. khởi kiện yêu cầu tòa hủy quyết định của ủy ban. Tòa sơ thẩm thụ lý bằng hai vụ án khác nhau và đều xử bác đơn kiện của hai ông, giữ nguyên quyết định của UBND huyện.

Theo Tòa Hành chính TAND Tối cao, việc tòa huyện tuyên giữ nguyên quyết định của ủy ban là không đúng vì quyết định này điều chỉnh đối với cả ba ông P., N. và H. Khi chỉ có ông P. và N. khởi kiện thì tòa chỉ được đánh giá tính hợp pháp của phần quyết định có liên quan đến quyền lợi của hai ông này chứ không thể “bao sân” luôn cả phần của ông N.

Do trình độ thẩm phán

Ngoài nguyên nhân khách quan là án hành chính phức tạp, các văn bản pháp luật chồng chéo... thì phần lớn sai sót là do nguyên nhân từ phía chủ quan từng thẩm phán. Cụ thể, thẩm phán còn sai sót khi nghiên cứu pháp luật, có khi năng lực, trình độ chuyên môn còn hạn chế dẫn đến áp dụng không đúng pháp luật. Ngoài ra, mối quan hệ của thẩm phán với người có thẩm quyền ban hành quyết định cũng ít nhiều chi phối, làm “bó tay” thẩm phán. Những sai sót do nhận thức chưa đầy đủ hoặc ngộ nhận nêu trên khiến nhiều bản án bị hủy, sửa.

Ông NGUYỄN CHÂU HOANTrưởng phòng Nghiệp vụ  Tòa Hành chính TAND Tối cao

Đừng chủ quan

Án hành chính là loại phức tạp vì ẩn chứa trong nó nhiều quy định, thậm chí cả các mối quan hệ phức tạp. Thực tế hành nghề, các luật sư thường phát hiện nhiều sai sót ngớ ngẩn của các tòa ảnh hưởng đến quyền lợi của người khởi kiện. Nhưng có thể do tòa không coi trọng hoặc ít để ý đến vì cho rằng không nên làm trái ý UBND nên sai sót chậm được khắc phục. Cạnh đó, đa phần thẩm phán cấp huyện xử án theo kiểu “hợp tác xã”, án gì cũng phải xử. Vì không có thẩm phán chuyên xử án hành chính nên khi rút kinh nghiệm thì họ dễ cho qua. Dù sai với những lỗi sơ đẳng nhưng nếu thẩm phán chủ quan thì vẫn không tránh được.

Luật sư CAO MINH TRIẾT,  Đoàn Luật sư tỉnh Tiền Giang

THANH TÙNG

http://phapluattp.vn