Đứng trước khối lượng án khổng lồ và diễn biến tội phạm phức tạp, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 10, thành phố Đà Nẵng đã chọn một lối đi kiên định. Tại đây, những phần mềm quản lý án hay sơ đồ tư duy có thể số hóa mọi chứng cứ, nhưng lằn ranh quyền con người phía sau song sắt thì luôn được gìn giữ bằng chính “pháp lý có tim” và lương tâm của người Kiểm sát viên. Triết lý hành nghề này đã hóa thành những hành động thực tế sắc bén trong 6 tháng đầu năm 2026, tạo nên một bức tranh sáng trong công tác kiểm sát tạm giữ, tạm giam và thi hành án.
Sau cánh cửa buồng giam: Kỷ cương thép và Quyền con người
Bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội luôn là lằn ranh nhạy cảm và thử thách nhất trong chu trình tố tụng. Trong nửa đầu năm 2026, VKSND khu vực 10 đã thực hiện kiểm sát chặt chẽ đối với 116 người bị tạm giữ (trong đó có 35 trường hợp khẩn cấp, 68 quả tang) và 365 người bị tạm giam. Không chỉ dừng lại ở những con số trên giấy, các Kiểm sát viên đã “vào tận buồng giam, soi từng hồ sơ” thông qua 02 cuộc trực tiếp kiểm sát và 01 cuộc kiểm sát đột xuất tại 02 Phân trại tạm giam thuộc Trại tạm giam Công an thành phố.
Chính sự nhạy bén này đã giúp VKS kịp thời phát hiện và ban hành 02 kiến nghị chấn chỉnh những vi phạm nghiêm trọng như: giam chung người chưa thành niên với người thành niên và hồ sơ tạm giam thiếu lý lịch bị can. Động thái cương quyết này buộc Phân trại tạm giam phải tiếp thu 100%, lập tức điều chuyển người bị tạm giam đến các cơ sở phù hợp, ngăn chặn từ sớm những rủi ro về bức cung, nhục hình hay ảnh hưởng tâm lý tiêu cực đối với người dưới 18 tuổi.
Đỉnh cao của việc tôn trọng quyền công dân nơi giam giữ được khắc họa rõ nét vào ngày bầu cử 15/3/2026. Các Kiểm sát viên đã bám sát Phân trại tạm giam Điện Bàn và Duy Xuyên, giám sát từ khâu niêm yết tiểu sử ứng viên đến việc đưa hòm phiếu phụ niêm phong vào tận buồng giam. Nhờ đó, 133 cử tri đang bị tạm giữ, tạm giam được tự tay bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp – một minh chứng sống động cho tinh thần thượng tôn Hiến pháp.
(VKS KV10 kiểm tra công tác bầu cử)
Bài toán thi hành án tại cộng đồng trong bối cảnh sáp nhập
Giám sát người chấp hành án tại cộng đồng (án treo, cải tạo không giam giữ) luôn là một mặt trận nhiều ẩn số, đặc biệt trong giai đoạn bộ máy chính quyền có nhiều biến động cơ học. Nửa đầu năm 2026, VKSND khu vực 10 quản lý tổng cộng 279 bị án (201 án treo, 78 cải tạo không giam giữ).
Tiến hành 13 cuộc trực tiếp kiểm sát tại 13 UBND cấp xã, phường, đơn vị đã chỉ ra một thực trạng đáng lưu tâm: Việc sáp nhập đơn vị hành chính đã tạo ra khoảng trống pháp lý tạm thời tại cấp cơ sở. Các hồ sơ bộc lộ rõ vi phạm như: thiếu quyết định phân công lại cán bộ theo dõi, quản lý bị án từ thời điểm sau sáp nhập; thiếu bản nhận xét quá trình chấp hành án của chính quyền; hoặc các quyết định tố tụng chỉ là bản photo không có dấu đỏ.
Việc ban hành 13 kết luận kèm kiến nghị cho các UBND đã lập tức lấp đầy “lỗ hổng” quản lý này, gắn chặt trách nhiệm của cán bộ cơ sở với từng hồ sơ bị án. Sự sâu sát này không nhằm mục đích “vạch lá tìm sâu”, mà để bảo đảm người lầm lỗi không bị bỏ rơi, giúp họ có môi trường tái hòa nhập an toàn.
Bên cạnh sự nghiêm khắc, tính nhân văn được thể hiện sâu sắc khi Viện kiểm sát đã chủ động tham gia và đề nghị Tòa án rút ngắn thời gian thử thách cho 39 bị án án treo và 06 bị án cải tạo không giam giữ có ý thức cải tạo tốt. Tất cả 100% đề nghị đều được Tòa án chấp nhận.
(VKS KV10 kiểm tra công tác thi hành án hình sự tại phường Điện Bàn)
Chuyển đổi số: Trợ lực vững chắc cho Kiểm sát viên thời đại 4.0
Làm thế nào để với lực lượng mỏng, địa bàn rộng, VKSND khu vực 10 có thể kiểm soát không sai sót hàng trăm hồ sơ giam giữ và thi hành án? Lời giải nằm ở việc đơn vị đã vận dụng xuất sắc sức mạnh của chuyển đổi số.
Xác định “dữ liệu” là mạch máu, đơn vị đã đưa Nền tảng Quản lý án hình sự (QLAHS) vào vận hành thực chất, đạt chuẩn “đúng – đủ – sạch – liên kết”. 100% tin, án được số hóa, quản lý thời hạn bằng phần mềm và sổ điện tử, chấm dứt hoàn toàn nỗi lo quá hạn tạm giam, tạm giữ. Việc xây dựng các sơ đồ tư duy phức tạp để báo cáo án, ứng dụng phòng họp không giấy và trình chiếu tài liệu điện tử không chỉ giảm thiểu sức lao động mà còn tăng độ chính xác trong mọi quyết định tố tụng.
(Hội nghị rút kinh nghiệm, nâng cao ứng dụng nền tảng quản lý án hình sự)
Hoạt động kiểm sát không đơn thuần là việc áp dụng các điều luật khô cứng. Tại VKSND khu vực 10, thông qua nghiệp vụ vững vàng và tư duy số hóa hiện đại, những quy định pháp luật đang được thổi hồn để bảo vệ những giá trị cốt lõi nhất của con người. Vừa răn đe, giáo dục, vừa khoan hồng, thấu hiểu – đó chính là tinh thần “Pháp lý có tim”, giúp tập thể đơn vị hoàn thành xuất sắc sứ mệnh bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
Nguyễn Văn Toàn – VKSND khu vực 10
